W archiwum United States Holocaust Memorial Museum znajduje się rozmowa z Markiem Edelmanem, nagrana 12 lipca 1992 roku. Wywiad przeprowadził Andrew Nagorski. Nagranie jest po polsku i trwa 44 minuty i 48 sekund. Według opisu archiwalnego Edelman opowiada w nim o swoim udziale w powstaniu w getcie warszawskim.
Fot. Henryk Jurko, „Stolica”, nr 17 z 24 kwietnia 1960 r.; domena publiczna według Wikimedia Commons (PD-Poland). Źródło i prawa: Wikimedia Commons
Wracam do tego nazwiska przy zbliżającej się rocznicy zamknięcia granic getta. 16 listopada minie 86 lat od tego wydarzenia. Nie jest to data nagrania ani rocznica wybuchu powstania. To osobny moment w historii warszawskich Żydów, który pomaga umieścić świadectwo Edelmana w szerszym kontekście.
Marek Edelman był jednym z przywódców powstania w getcie, a po wojnie pracował jako lekarz kardiolog. Tutaj najważniejsze jest jednak samo świadectwo uczestnika wydarzeń. Odsyłam do rozmowy zachowanej w archiwum, wraz z informacją o jej pochodzeniu, języku i dacie.
Posłuchaj wywiadu z Markiem Edelmanem — archiwum USHMM
Odtwarzacz znajduje się na stronie rekordu USHMM. Po otwarciu odnośnika należy uruchomić przycisk odtwarzania. Identyfikator nagrania: RG-50.957.0018. Kolekcja stała United States Holocaust Memorial Museum; dar Andrew Nagorskiego.
Fot. Adrian Grycuk / CC BY-SA 3.0 PL. Bez zmian w treści fotografii; wersja pomniejszona z Commons. Źródło i prawa: Wikimedia Commons · Warunki licencji
Dla osób, które chcą uzupełnić kontekst przed słuchaniem, poniżej zamieszczam również biogram Edelmana i materiał o zamknięciu granic getta. Współczesne zdjęcie muru przy Siennej pokazuje zachowany ślad tamtej granicy; nie jest fotografią wykonaną w 1940 roku.
Materiały i źródła:
Posłuchaj wywiadu z Markiem Edelmanem — archiwum USHMM
Marek Edelman — Muzeum POLIN
Zamknięcie granic getta — Muzeum Getta Warszawskiego